2011-2015: Mở rộng công tác khảo sát và lập bản đồ hang động
Giai đoạn từ năm 2011 đến 2015 đánh dấu một thời kỳ thám hiểm cường độ cao của các nhà thám hiểm hang động Anh Quốc tại Quảng Bình. Sau khi Hang Sơn Đoòng được công nhận trên phạm vi toàn cầu, hoạt động của đoàn tiếp tục được mở rộng sang việc khảo sát, lập bản đồ các khu vực xa xôi hơn và xác định nhiều hang động mới trong khu vực.
Các chuyến thám hiểm trong giai đoạn này đặc trưng bởi những hành trình kéo dài nhiều ngày đầy gian khổ vào sâu trong khu vực karst và các hoạt động thám hiểm kỹ thuật theo phương thẳng đứng gần khu vực biên giới Lào. Với sự hỗ trợ từ Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, đoàn đã khảo sát thành công gần 40 km đường hang mới và phát hiện nhiều dạng địa hình - địa chất độc đáo trong giai đoạn này.
Contents / Mục lục
2012: Khám phá những kỳ quan ẩn giấu
Đoàn gồm 15 nhà thám hiểm hang động người Anh, 3 nhà địa chất và 3 nhà thủy văn tiếp tục mở rộng khảo sát trên nhiều khu vực, khám phá tổng cộng 47 hang động.
Trong hệ thống hang động Tú Làn, các hang Hung Ton, Hang Kim và Hang Ươi đã được thám hiểm. Hang Va, nằm gần cửa ra của Hang Sơn Đoòng, là một hang động đặc biệt với các dạng thạch nhũ, măng đá hiếm có. Sau đó, Hang Va được xác định có sự liên thông với Hang Nước Nứt, một hang động đã được thám hiểm từ năm 2003.
Ở thượng nguồn của hệ thống hang Vòm, các hang động như Hang 35, Hang Kỳ, Hang Hai Cửa, Hang Gió và Hang Trâu đã được thám hiểm. Trong hệ thống hang Phong Nha, các hang Cua Nhỏ, Hóa Hướng, Nuoc En và Hang Minh đã được khảo sát và thám hiểm.
Khu vực thung lũng Xương là một vùng khá hẻo lánh, cần khoảng 3 ngày trekking để tiếp cận các hang động. Tại đây, nhiều hố sụt đã được thám hiểm theo phương thẳng đứng, và các hang Hà Hải, Khe Cung cùng Vực Kỳ đã được khảo sát. Khu vực này có thể là nguồn cấp nước suối Nước Moọc trên Sông Chày.
Các kết quả đạt được
Hang Va: Nằm gần cửa ra của Hang Sơn Đoòng, hang động dài 1.686 m này nổi tiếng với các cột măng đá dạng “tháp nón” đặc biệt. Đây là những thành tạo thạch nhũ độc nhất cao từ 2-3 m, đứng trong các hồ nước nông. Hang có đoạn hành lang cần sử dụng kỹ thuật đu dây ngang dài 20m đi leo lên tầng hang trên và hành lang rộng khoảng 30m chứa đầy nhũ viền (gours) khổng lồ.
Hang Kim: Một hang ướt dài 829 m, có một hành lang khô kết nối với thung lũng Tú Làn và hành lang bị ngập nước kết nối thung lũng Tổ Mộ. Công tác thám hiểm yêu cầu sử dụng thuyền để di chuyển qua các đoạn sông ngầm sâu dài khoảng 300 m.
Hang Hung Ton: Một mắt xích quan trọng trong hệ thống Tú Làn, gồm một nhánh hang ướt đang hoạt động ở tầng thấp và một hành lang hang khô ở tầng trên. Hai hành lang kết nối với nhau bằng một vách hang thẳng đứng (hố đứng - pitch) có trang bị bậc thang gỗ tự chế.
Hang Khe Cung: Một hành lang sông ngầm đang hoạt động, được thám hiểm dài 734 m và đạt độ sâu 95m, đặc trưng bởi một vách đứng ướt (hố đứng ướt - web pitch) sâu 20m và hàng nghìn cá thể dơi.
Hang Vực Ký: Một hệ thống hang động thẳng đứng phức tạp, được thám hiểm đến độ sâu 312,6m và tổng chiều dài 3.460 m. Hệ thống có hố đứng “Boppidy Bop” cao 90m ấn tượng, cùng một hành lang chứa “Fish Bowl”, nơi sinh sống của hàng trăm cá thể cá mù màu trắng hồng.
Hang 35: Một hang động quy mô lớn dài 1.387 m trong hệ thống hang Vòm, với đoạn leo vào hang cung cấp dữ liệu quan trọng về dòng chảy cổ của khối núi.
Hang Hóa Hướng: Một hang động dài 1.034 m, được ghi nhận với các buồng hang sập đổ quy mô lớn và các đoạn bị bít kín cuối hang. Tên hang được đặt theo tên vợ của người hướng dẫn địa phương.
Hang Hung Ton
Hang Khe Cung
2014: Thám hiểm mở rộng đến các khu vực hẻo lánh
Trong năm 2014, một nhóm gồm 15 nhà thám hiểm hang động đã tiến hành khảo sát tại nhiều khu vực biệt lập, thám hiểm tổng cộng 39 hang động.
Ngoài khu vực thung lũng Xương, 10 cửa hang mới đã được ghi nhận và khảo sát. Đáng chú ý, Hang Mây có chiều dài 1.100 m và độ sâu 200m; Vực Mới dài 500m và sâu 213 m; Hang Lan dài 123 m và sâu 33 m. Về phía tây đường 20, gần bản A Ky, Hang A Ky dài 1.260 m nằm rất gần biên giới Lào, và nguồn nước tại đây được dự đoán có thể bắt nguồn từ phía bên kia biên giới.
Hang Khe Trieng (trước đây được gọi là Khe Tiên hoặc Trevor’s Cave) đã được thám hiểm toàn bộ độ dài 3.3m. Bên cạnh đó, một hang động đặc biệt cũng được khảo sát nằm giữa Hang Khe Trieng và thung lũng En. Hang Khe Đưng, dài 1,5 km, là một trường hợp khá đặc biệt do trong hang hầu như không có nhiều đá vôi; thay vào đó, hang được hình thành chủ yếu trong đá sa thạch.
Thạch Sinh Linh Động là một hố sụt sâu 130m, có kiến tạo tương tự Hố sụt 2 trong Hang Sơn Đoòng. Tuy nhiên, cả hai hành lang dưới đáy hố sụt này đều bị bít kín.
Các kết quả đạt được
Hang Mây (Cloud Cave): Một hang động có kiến tạo phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật thám hiểm cao với chiều dài 1.100 m và sâu 200 m. Lối vào hang là một hố sụt cao 50m rất ấn tượng, các buồng hang khổng lồ với vách hang cao trên 40m, và kết thúc bằng một buồng hang lấp đầy bùn.
Hang A Ky: Một hang động dài 1.260 m được phát hiện gần bản A Ky. Hang có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì nhiều khả năng là một hệ thống hang xuyên biên giới. Nguồn nước tái xuất lộ (nơi mà dòng nước ngầm từ hệ thống karst hoặc hang động trồi trở lại mặt đất) tại đây được cho là có nguồn gốc từ phía lãnh thổ Lào.
Hang Khe Trieng: Sau 17 năm kể từ chuyến khảo sát ban đầu vào năm 1997, đoàn đã hoàn tất việc khảo sát hệ thống hang dài 3.3 km này (trước đây được gọi là Trevor’s Cave). Cuộc thám hiểm kết thúc khi đoàn đến đoạn cuối hang bị ngập nước.
Hang Khe Đưng: Một hang động dài 1.500 m với đặc điểm khác thường, được hình thành chủ yếu bới đá sa thạch thay vì đá vôi. Đây là một hiện tượng địa chất hiếm gặp trong khu vực vốn chủ yếu phát triển địa hình karst.
Giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020 đánh dấu cột mốc 30 năm các chuyến thám hiểm hang động của Anh Quốc tại Việt Nam, mở rộng phạm vi để tiến vào những vùng địa hình karst hiểm trở tại các huyện Quảng Ninh và Minh Hóa.
