Năm 2006, một đội thám hiểm hang động gồm 6 thành viên người Anh quay trở lại vùng núi rừng Quảng Bình, tiếp tục hành trình khám phá khối núi đá vôi Kẻ Bàng. Đồng hành cùng đội thám hiểm còn có hai giảng viên từ Khoa Địa lý - Địa chất của Đại học Hà Nội và một số người dẫn đường địa phương am hiểu rừng sâu.
Trong suốt nhiều tuần, cả đoàn phải len lỏi qua những dãy núi đá vôi sắc nhọn, băng qua những cánh rừng rậm rạp và gần như chưa có dấu chân người. Hành trình không chỉ đòi hỏi thể lực mà còn là khả năng định hướng trong điều kiện địa hình phức tạp, mở ra những bước đi đầu tiên cho các cuộc khám phá lớn hơn sau này.
Những thành tựu nổi bật
- Hang Chà Rào: Với chiều dài khảo sát đạt 2.622m, hang có đoạn sông ngầm dài khoảng 300m.
- Hang Nuoc Duong: Đây là hang động dài 488m gần như bị ngập hoàn toàn, với những hành lang nước tĩnh lặng. Việc thám hiểm chủ yếu diễn ra trong trạng thái bơi, và công tác khảo sát trở nên đặc biệt khó khăn khi các nhà thám hiểm phải vừa nổi trên mặt nước vừa ghi chép và đo đạc.
- Hang Thóc: Nằm gần khu vực Sơn Trạch, hang có cửa vào khá kín đáo dưới chân một vách đá vôi. Bên trong mở ra không gian rộng với trần hang được kiến tạo tinh xảo. Vào mùa mưa, nước trong hang sẽ chảy ra thành dòng suối đổ vào thác Hang Tối.
Trong chuyến thám hiểm này, đoàn đã ghi nhận nhiều phát hiện quan trọng, đặc biệt là các hang động nằm sâu gần khu vực biên giới Việt - Lào. Trong đó có hang Cha Lo, một hang sông dài 4.483m đã được tìm thấy và tiến hành khảo sát chi tiết. Một số hang nhỏ quanh khu vực Bản Ôn cũng được tiếp cận và thăm dò.
Ở khu vực Hùng Thoòng, đoàn đã lập bản đồ Hang Tròn (dài 1.251m) - một hang ướt quy mô nhỏ nhưng có cấu trúc đặc biệt. Đồng thời, họ cũng tiếp cận hố sụt Hang Nightmare dài 782m, sâu 149m, nằm giữa Hang Thung và Hang Trạ Ang - một trong những điểm địa hình thách thức nhất trong khu vực. Đoàn còn bắt đầu khám phá hố sụt Vực Tăng, tuy nhiên phải dừng lại do thiếu dây chuyên dụng cho thám hiểm.
Tổng cộng, khoảng 7km hang động mới đã được khám phá trong suốt hành trình năm 2007.
Những thành tựu nổi bật
- Hang Cha Lo: Hang được khảo sát với chiều dài 4.483m, nổi bật với cấu trúc gồm hai tầng rõ rệt. Tầng dưới là một dòng sông ngầm lớn đang hoạt động, tạo nên những hành lang nước rộng chảy xiết. Trong khi đó, tầng trên là một không gian hang khô khổng lồ, từng được sử dụng cho mục đích quân sự trong quá khứ.
Khu vực khô ở bên trong hang Cha Lo
- Hang Tròn: Được phát hiện gần khu vực Hang Thung, Hang Tròn có chiều dài 1.251m và là một phần của hệ thống Phong Nha, cùng với Hang Thung, Hang Nightmare và Hang Én. Đây là hang ướt với nhiều đoạn phải bơi, xen kẽ với những hành lang khô rộng.
- Hang Nightmare: Là một hang đứng điển hình, Hang Nightmare mang đến thử thách lớn cho các nhà thám hiểm với chiều dài 782m và độ sâu lên đến 149m. Hang đặc trưng với các hố sụt sâu và dựng đứng, đòi hỏi kỹ năng sử dụng dây chuyên nghiệp để tiếp cận và di chuyển an toàn.
- Hang Vực Tăng: Vực Tăng là một hố sụt khổng lồ gây ấn tượng mạnh ngay từ lần đầu tiếp cận trong chuyến thám hiểm năm 2007. Dù chiều dài tổng thể vẫn chưa được khám phá hết, nơi đây nổi bật bởi độ sâu lớn và cửa vào có quy mô đồ sộ, mở ra tiềm năng cho những hành trình khám phá sâu hơn trong tương lai.
Hang Vực Tăng là một hố sụt khổng lồ
Năm 2009 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong hành trình thám hiểm hang động tại Quảng Bình. Trong suốt 4 tuần, đội thám hiểm hang động người Anh đã di chuyển qua nhiều khu vực trọng điểm như Cha Lo, Minh Hóa và vùng sông Chày, tiếp cận đa dạng địa hình từ những hang đứng sâu như Vực Tăng đến các hang sông như Rục Cà Xài và Hang Lau.
Thành tựu quan trọng nhất của chuyến đi chính là việc xác định và khám phá thành công Hang Sơn Đoòng. Dưới sự dẫn đường của ông Hồ Khanh - người lần đầu phát hiện cửa hang từ năm 1990, đoàn đã quay lại và tiếp cận được hang động bí ẩn này sau hơn 10 năm tìm kiếm. Họ đã khảo sát được hơn 6,5km chiều dài hang trước khi bị chặn lại bởi bức tường đá khổng lồ, sau này được gọi là “Bức tường Việt Nam”. Với quy mô vượt xa mọi hang động từng biết đến, Sơn Đoòng nhanh chóng được công nhận là hang động lớn nhất thế giới.
Kết thúc chuyến thám hiểm năm 2009, tổng chiều dài các đoạn hang mới được khảo sát đạt 11.506m. Tuy nhiên, nhiều khu vực vẫn chưa thể khám phá trọn vẹn, để lại những khoảng trống đầy hứa hẹn cho các hành trình tiếp theo.
Những thành tựu nổi bật
Năm 2009, một đội thám hiểm hang động người Anh gồm 7 thành viên, dưới sự dẫn đường của ông Hồ Khanh, đã chính thức xác định và tiếp cận được cửa vào Hang Sơn Đoòng. Xuất phát từ điểm cắm trại tại Hang Én, đoàn đã khảo sát khoảng 6,5km chiều dài hang, mở ra một thế giới ngầm rộng lớn chưa từng có.
Bên trong hang, họ ghi nhận những hành lang khổng lồ, nhiều đoạn rộng hơn 100m, cùng với hai hố sụt lớn nơi rừng cây phát triển xanh tốt ngay giữa lòng đất. Hành trình ban đầu kết thúc khi đoàn chạm tới “Bức tường Việt Nam” - một khối thạch nhũ cao khoảng 60m, chân tường phủ lớp bùn dày khiến việc tiếp tục tiến sâu vào hang lúc đó là không thể.
Không chỉ khảo sát các đoạn hang khô, đoàn còn thực hiện một chuyến thám hiểm dưới nước đầy thử thách để khám phá hệ thống sông ngầm. Trong điều kiện dòng chảy mạnh và âm thanh dội vang trong lòng hang, họ phải mặc đồ giữ nhiệt, bơi và đo đạc hơn 200m trước khi dừng lại tại một đoạn siphon. Dù thời tiết khắc nghiệt suýt gây ngập trại, chuyến thám hiểm vẫn thành công trong việc ghi lại quy mô khổng lồ của Sơn Đoòng - hang động lớn nhất thế giới được biết đến hiện nay.
Các khối nhũ rèm đồ sộ bên trong hang
Nằm trong khu vực Cha Lo, Rục Cà Xài là một trong những điểm khám phá đáng nhớ của hành trình năm 2009. Để tiếp cận được cửa hang, đoàn phải băng qua khu rừng rậm rạp trước khi đến một hố sụt ấn tượng nằm dưới chân vách đá vôi khổng lồ.
Từ đây, đoàn thám hiểm sử dụng dây để tụt xuống một đoạn hố đứng, dẫn vào hành lang sông ngầm với địa hình gồ ghề gồm nhiều khối đá lớn và những dòng thác nhỏ chảy xiết. Dù được đánh giá có tiềm năng khám phá rất lớn, hang mới chỉ được khảo sát 578m, vì phía trước bị chặn lại bởi một hồ nước sâu, khiến hành trình buộc phải dừng lại.
Trong chuyến thám hiểm năm 2009, các nhà thám hiểm Anh đã thực hiện hai đợt khảo sát lớn tại Vực Tăng - một hệ thống hang đứng sâu nằm trong khu vực Hang Vòm. Ngay từ những bước tiếp cận đầu tiên, hang đã cho thấy mức độ thử thách cao với các hố sụt dựng đứng và độ sâu lớn.
Đoàn đã khảo sát được tổng chiều dài 1.310m và đạt độ sâu khoảng 325m. Tuy nhiên, hành trình vẫn chưa thể hoàn tất. Nhiều đoạn hố sâu phía dưới được cho là còn nữa, nhưng việc khám phá bị giới hạn do thiếu dây và các thiết bị chuyên dụng. Vực Tăng vì thế vẫn được xem là một trong những phát hiện đáng chú ý, đồng thời còn ẩn chứa nhiều tiềm năng chưa được khám phá hết.
Hang Du là một hang động dài 336m, nổi bật với những dốc đá canxit có độ bám cao và các hồ nhũ đá tuyệt đẹp. Lòng hang sạch sẽ với các lối đi vững chãi, không có bùn lầy và sở hữu nhiều khối thạch nhũ đầy tính thẩm mỹ.
Trong quá trình khảo sát, đoàn thám hiểm đã chinh phục thành công chiều dài 336m và đạt độ sâu 166m. Để đạt được kết quả này, đội ngũ đã phải vượt qua nhiều đoạn dốc đứng và các khoang đá sụt đặc thù.
Vào năm 2009, Hang Lâu đã được khảo sát với chiều dài 510m và đạt độ sâu 100m. Tuy nhiên, đoàn thám hiểm đã phải dừng chân ngay tại đỉnh của một đoạn dốc ngắn vì không còn đủ thời gian và dây thừng để tiếp tục hành trình.
Các chuyên gia hang động Anh đã quay trở lại để tiếp tục cuộc thám hiểm Hang Sơn Đoòng. Tại đây, họ đã chinh phục thành công bức tường cao 95m mang tên "Bức tường Việt Nam" và tìm thấy lối ra nằm sâu trong rừng rậm. Với sự tham gia của đoàn phim và phóng viên tạp chí National Geographic, hang động này đã trở nên nổi tiếng khắp thế giới sau bài báo dài 21 trang được xuất bản ngay sau đó.
Cũng trong năm 2010, đoàn thám hiểm người Anh tiếp tục khảo sát hệ thống hang động mà nay gọi là Tú Làn tại huyện Minh Hóa. Họ đã khám phá Hang Ken và Hang Tú Làn, cả hai đều là những hang sông đặc trưng.
Cùng với Hồ Khanh, đội ngũ đã tìm ra một số hang khô nằm ở tầng cao phía trên Hang Én với hệ thống thạch nhũ tuyệt đẹp. Tuy nhiên, địa hình để tiếp cận được những hang này là cực kỳ hiểm trở.
Hoạt động thám hiểm cũng được mở rộng về phía Tây sông Chày, dẫn đến việc phát hiện ra Hang Noi Bu với chiều dài 660m, sâu 165m. Đồng thời mở rộng khảo sát Hang Lau, nâng tổng thông số lên chiều dài 1.032m và độ sâu 234m.
Những thành tựu nổi bật
Nối tiếp thành công của chuyến khảo sát năm 2009, đoàn thám hiểm hang động Anh đã trở lại Sơn Đoòng vào năm 2010 với trang thiết bị tối tân hơn để hoàn tất công việc còn dang dở. Trọng tâm của sứ mệnh lần này là chinh phục "Bức tường Việt Nam" - một chướng ngại vật khổng lồ đã chặn đứng họ vào năm trước (đây cũng là một trong những mục tiêu chính mà đoàn National Geographic muốn thực hiện). Dù ban đầu ước tính bức tường chỉ cao khoảng 20m, nhưng thực tế đó là một vách calcite dựng đứng cao tới 90m. Sau 10 giờ leo trèo cực kỳ gian khổ, họ đã chạm tới đỉnh và tìm thấy lối ra thứ hai dẫn thẳng ra giữa rừng già.
Bức tường Việt Nam có độ cao là 25m thẳng đứng và 65m với độ dốc là 45 độ
Đoàn thám hiểm đã khảo sát khoảng 9km, với hang chính rộng trung bình 80m và đạt tới con số khổng lồ 163m tại khu vực "Vườn Địa Đàng". Để dễ hình dung về quy mô: trần hang tại khu vực Bức tường Việt Nam cao tới 199m, và toàn bộ hệ thống đạt độ sâu 440m (các thông số này đều được đo đạc từ năm 2009).
Bên cạnh những kỷ lục, họ còn phát hiện ra một thế giới kỳ ảo như ngoài hành tinh với loài bọ cạp trắng và những lối đi đầy ắp ngọc động quý hiếm. Hang được hình thành dọc theo một đứt gãy địa chất cách đây khoảng 2 đến 5 triệu năm, những khám phá này đã củng cố vững chắc vị thế của Sơn Đoòng như một kỳ quan thiên nhiên vô tiền khoáng hậu.
-1.webp&w=1920&q=75)
Những đám mây bồng bềnh hình thành dưới những bậc thạch nhũ gần Hố sụt 2
Hang Ken
Hang Ken là một hang ướt nằm trong thung lũng Tân Hóa. Hang mở đầu bằng một cửa vòm cao 15m dẫn vào một hồ nước bên trong lòng hang. Theo kết quả khảo sát, hệ thống này kéo dài hơn 3km, bao gồm mạng lưới các lối đi có sông ngầm đang hoạt động xen kẽ với các vòm hang khô rộng lớn.
Quá trình thám hiểm hang đòi hỏi phải bơi qua những đoạn sông có trần hang cao vút, leo qua các vách đá và vượt qua những thác nước ngầm dưới lòng đất. Phía trong hang sở hữu hệ thống thạch nhũ canxit đa dạng với những khối nhũ đá khổng lồ nằm sâu trong các lối đi khô. Các tầng hang cao này cuối cùng lại kết nối với dòng sông ngầm chính - nơi duy trì dòng chảy xuyên suốt toàn bộ hệ thống hang động.
Lòng hang và sông ngầm rộng lớn ở Hang Ken
Hang Tú Làn
Hang Tú Làn là tâm điểm của hệ thống hang động đồ sộ tại huyện Minh Hóa. Hang động này nổi tiếng với trải nghiệm bơi liên tục suốt 1km băng qua một hành lang sông ngầm khổng lồ. Đặc trưng của hang là một chuỗi các đập canxit hay các gờ nhũ san sát nhau, tạo nên những thác nước đôi và thác ghềnh hùng vĩ, trong đó có những đoạn dốc đổ xuống tới 12m.
Khu vực cửa hang khô là nơi trú ngụ của những đàn bướm đêm và côn trùng, và dòng sông bên trong có dòng chảy xiết và sự xuất hiện của các loài lươn hang. Dù đoàn thám hiểm đã tiến sâu vào hệ thống, Tú Làn vẫn tiếp tục gây bất ngờ với những lối đi băng ngang ở tầng cao và các nhánh hang chưa được khám phá. Chính những điều này đã biến Tú Làn trở thành một trong những phát hiện quan trọng và thú vị nhất tại khu vực Minh Hóa.
Thác nước trong hang Tú Làn
Hang Noi Bu
Hang Noi Bu là một hang khô nằm ở tầng cao thuộc khối núi đá vôi Kẻ Bàng, tại độ cao khoảng 550m so với mực nước biển. Được khám phá vào năm 2010, đoàn thám hiểm đã phải băng qua những khối đá hộc khổng lồ để xuống một khoang hang lớn có độ sâu gần 100m.
Đặc trưng của hang là phần cửa vào đầy ấn tượng và không gian nội thất tráng lệ với những cột đá canxit vĩ đại cùng các cột nhũ dòng chảy đồ sộ. Trong quá trình khảo sát, đoàn gặp phải một số loài động vật địa phương như rắn và chuột, và lối đi cuối cùng cũng đã dừng lại tại một điểm nghẽn do thạch nhũ bồi tụ đặc quánh. Đây là một minh chứng điển hình cho hệ thống hang hóa thạch cổ xưa của khu vực này.
